โซลาร์เซลล์ไฟไหม้ได้ไหม ปลอดภัยแค่ไหน ประกันคุ้มครองไหม 2569
โซลาร์บนหลังคาที่ใช้อุปกรณ์ได้มาตรฐานและติดตั้งถูกวิธีไม่ได้อันตรายในตัวเอง แต่จุดต่อไฟ DC ที่หลวมหรือทำไม่ดีอาจเกิดอาร์กจนไฟไหม้ได้ และไฟ DC อาจยังค้างบนหลังคาแม้ปิดเบรกเกอร์หลักแล้ว [1] ตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569 แผงที่ขายในไทยต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2 ซึ่งรวมการทดสอบการลามไฟ และมาตรฐานของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) ปี 2565 กำหนดให้มีการตัดวงจรอย่างรวดเร็วที่ลดแรงดันของแผงให้ไม่เกิน 80 โวลต์ภายใน 30 วินาที [2][3][4] กฟภ. เตือนว่าการติดตั้งที่ไม่ได้มาตรฐานอาจกระทบเงื่อนไขความคุ้มครองของประกันภัย [5]
สรุปสั้น
- สาเหตุหลักของไฟไหม้ในระบบโซลาร์คือการอาร์กของไฟ DC ที่จุดต่อหลวม เป็นสนิม หรือทำไม่ดี ไดโอดบายพาสเสีย และการวางอินเวอร์เตอร์ (inverter)ผิดที่ [1]
- ตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569 แผงชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ซึ่งทดสอบความทนความร้อน การตัดไฟ การป้องกันไฟรั่ว การลามไฟ และความแข็งแรงทางกล ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับสูงสุด 2 ล้านบาท [2][3]
- บอร์ด สมอ. อนุมัติให้ผลิตภัณฑ์โซลาร์อีก 5 รายการเป็นสินค้าควบคุมในเดือนมิถุนายน 2569 คือ สายไฟระบบเซลล์แสงอาทิตย์ แบตเตอรี่ลิเทียมสำหรับกักเก็บพลังงาน ฟิวส์ อินเวอร์เตอร์ และเครื่องตัดวงจรไฟฟ้ากระแสตรง [6]
- ในเดือนสิงหาคม 2569 บอร์ดเพิ่มขั้วต่อและชุดประกอบสวิตช์เกียร์ คาดว่าจะบังคับใช้ในเดือนธันวาคม 2569 [7]
- ในเดือนพฤษภาคม 2569 สคบ. ตรวจสอบงานติดตั้งที่ใช้สายอะลูมิเนียมแทนสายทองแดง และดัดแปลงระบบไฟจาก 3 เฟสเป็น 1 เฟส ทำให้อุปกรณ์ละลายและเสียหายกว่า 500,000 บาท [8]
- การตรวจระบบโดยละเอียดมีค่าใช้จ่ายราว 1,500 ถึง 3,000 บาท ตามประมาณการของผู้ติดตั้ง [9]
kWp คือกำลังผลิตสูงสุดของแผงโซลาร์ ส่วน kW คือขนาดของอินเวอร์เตอร์หรือขนาดระบบ
ตรวจอะไรบ้างให้ระบบปลอดภัย และมีค่าใช้จ่ายเท่าไร
| รายการตรวจ | ความถี่ | ค่าใช้จ่าย | สิ่งที่ตรวจพบ |
|---|---|---|---|
| ดูแผง สายไฟ และอินเวอร์เตอร์จากพื้น | ทุกเดือน | ไม่มี | สายหลวม ความเสียหาย รังนก รอยไหม้ |
| อ่านบันทึกสัญญาณเตือนในแอป | ทุกสัปดาห์ | ไม่มี | สัญญาณเตือนฉนวน อาร์ก และความร้อนเกิน |
| ให้พื้นที่อินเวอร์เตอร์และแบตเตอรี่โล่งและระบายอากาศ | ตลอดเวลา | ไม่มี | ความร้อนสะสมใกล้วัสดุติดไฟ [1] |
| ตรวจโดยช่าง: ความแน่นของขั้วต่อ สภาพสายไฟ และสแกนความร้อนหาจุดร้อน | ทุก 1 ถึง 2 ปี หรือหลังพายุ | ราว 1,500 ถึง 3,000 บาท [9] | ขั้วต่อที่อาร์ก ไดโอดที่ใกล้เสีย จุดร้อน [1] |
| ล้างแผง | เมื่อไฟลดลง | ราว 2,500 ถึง 4,000 บาทต่อครั้ง [9] | ฝุ่นที่ทำให้เกิดจุดร้อนบนบางส่วนของแผง [1] |
ข้อมูล ณ 17 พฤศจิกายน 2569 ค่าตรวจเป็นประมาณการของผู้ติดตั้ง ความถี่เป็นข้อเสนอของเราตามรายการดูแลของ Howden [1]
งานติดตั้งที่ปลอดภัยควรมีอะไรบ้าง
- อุปกรณ์ได้มาตรฐาน: แผงที่มีใบอนุญาต มอก. 61730 เล่ม 2 และอินเวอร์เตอร์ สายไฟ ฟิวส์ เครื่องตัดวงจร DC และแบตเตอรี่ ที่เป็นไปตามมาตรฐานที่บังคับใช้แล้วหรือกำลังจะบังคับใช้ [2][6][7] สำหรับขั้วต่อและสายไฟ Howden อ้างอิงมาตรฐาน IEC 62852 [1]
- ขั้วต่อที่เข้าคู่กัน: ขั้วต่อ DC ยี่ห้อและรุ่นเดียวกันทั้งสองฝั่งของแต่ละจุด ย้ำด้วยเครื่องมือที่ถูกต้อง เพราะจุดต่อที่หลวมหรือทำไม่ดีอาจอาร์กได้ [1]
- การตัดวงจรอย่างรวดเร็ว: ไมโครอินเวอร์เตอร์ ออปติไมเซอร์ หรืออุปกรณ์ตัดวงจรที่ทำได้ตามเกณฑ์ วสท. ปี 2565 คือไม่เกิน 80 โวลต์ภายใน 30 วินาที [4]
- สวิตช์ตัดไฟ DC และป้ายเตือน: สวิตช์ตัดไฟ DC ที่ติดป้ายชัดเจนใกล้อินเวอร์เตอร์ และป้ายที่ตู้ไฟว่าอาคารมีระบบโซลาร์
- ตำแหน่งอินเวอร์เตอร์: ระบายอากาศได้ ไม่โดนแดดตรง ห่างจากวัสดุติดไฟ และเว้นระยะตามที่ผู้ผลิตกำหนด [1]
- สายทองแดงขนาดเหมาะกับโหลด ไม่ใช้สายอะลูมิเนียมแทน [8]
- ลายมือชื่อวิศวกรที่มีใบอนุญาต บนแบบไฟฟ้าแบบเส้นเดียว [10]
เกิดเหตุฉุกเฉินควรทำอย่างไร
- หากมีควันหรือไฟ ให้ออกจากอาคารและโทรแจ้งดับเพลิง 199
- แจ้งพนักงานดับเพลิงว่าอาคารมีโซลาร์ และบอกตำแหน่งอินเวอร์เตอร์กับสวิตช์ตัดไฟ DC เพราะแผงยังผลิตไฟ DC ตลอดเวลาที่มีแสง [1]
- ปิดเบรกเกอร์ AC และสวิตช์ตัดไฟ DC เฉพาะเมื่อเข้าถึงได้อย่างปลอดภัย
- อย่าแตะแผง สายไฟ หรือขั้วต่อที่ละลาย และอย่าฉีดน้ำใส่อุปกรณ์ที่มีไฟเอง
- หลังเกิดเหตุ ให้ปิดระบบไว้จนช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตตรวจแล้ว และถ่ายภาพความเสียหายไว้ให้ผู้ติดตั้งและบริษัทประกัน
การรับประกันและประกันภัยเป็นอย่างไร
- ประกันภัย: กฟภ. เตือนว่าการติดตั้งที่ไม่ได้มาตรฐานอาจกระทบเงื่อนไขความคุ้มครองของประกันภัย [5] ให้แจ้งบริษัทประกันบ้านว่ามีระบบโซลาร์ และเก็บแบบไฟฟ้าที่วิศวกรลงนาม ใบรับรองอุปกรณ์ และหนังสืออนุมัติการเชื่อมต่อของการไฟฟ้า
- รับประกันงานติดตั้ง: ขั้วต่อและสายไฟที่บกพร่องเป็นเรื่องฝีมือการติดตั้ง ให้เคลมกับผู้ติดตั้งภายในระยะรับประกันงานติดตั้ง ซึ่งโดยมาก 1 ถึง 3 ปีในแพ็กเกจที่เราอ่าน [11][12]
- การร้องเรียนผู้บริโภค: หากผู้ติดตั้งไม่รับผิดชอบ สคบ. รวบรวมข้อเท็จจริงและดำเนินการแทนผู้บริโภคได้ โดยได้รับเรื่องร้องเรียนเรื่องโซลาร์ 156 เรื่องตั้งแต่ปี 2567 [13]
อ่านเพิ่ม: อันดับบริษัทติดตั้ง วิธีให้คะแนน สตริง ไมโคร หรือออปติไมเซอร์ วิธีตรวจสอบบริษัท หลังคาและการรั่วซึม แบตเตอรี่สำหรับบ้าน และโซลาร์ผลิตไฟน้อย
คำถามที่พบบ่อย
แผงโซลาร์ไฟไหม้ได้ไหม
ได้ แต่สาเหตุส่วนใหญ่มาจากงานติดตั้ง ไม่ใช่ตัวแผง จุดต่อไฟ DC ที่หลวม เป็นสนิม หรือทำไม่ดี อาจอาร์กและจุดไฟวัสดุข้างเคียง และไดโอดบายพาสที่เสียหรืออินเวอร์เตอร์ที่วางผิดที่ก็เพิ่มความเสี่ยง อุปกรณ์ได้มาตรฐาน ขั้วต่อที่เข้าคู่กัน สายไฟที่ถูกต้อง และการตรวจขั้วต่อกับจุดร้อนเป็นระยะ ช่วยให้ความเสี่ยงต่ำ
ไทยบังคับให้มี rapid shutdown ไหม
มาตรฐานระบบโซลาร์บนหลังคาของ วสท. ปี 2565 กำหนดให้มีการตัดวงจรอย่างรวดเร็ว ที่ลดแรงดันภายในขอบเขตแผงให้ไม่เกิน 80 โวลต์ภายใน 30 วินาที ไมโครอินเวอร์เตอร์ ออปติไมเซอร์ หรืออุปกรณ์ตัดวงจรแยก ทำได้ตามข้อกำหนดนี้ ให้ถามผู้ติดตั้งว่าใบเสนอราคารวมแบบใด และขอเป็นลายลักษณ์อักษร
ประกันบ้านคุ้มครองแผงโซลาร์ไหม
ให้ตรวจกรมธรรม์ กฟภ. เตือนว่าการติดตั้งที่ไม่ได้มาตรฐานอาจกระทบเงื่อนไขความคุ้มครองของประกันภัย จึงควรแจ้งบริษัทประกันว่ามีระบบโซลาร์ และเก็บแบบไฟฟ้าที่วิศวกรลงนาม ใบรับรองอุปกรณ์ และหนังสืออนุมัติการเชื่อมต่อ แล้วถามว่าแผง อินเวอร์เตอร์ และแบตเตอรี่ได้รับความคุ้มครองจากไฟไหม้ พายุ และฟ้าผ่าหรือไม่
มีแบตเตอรี่ไว้ในบ้านปลอดภัยไหม
แบตเตอรี่ลิเทียมที่ติดตั้งตามคู่มือผู้ผลิต ในที่ระบายอากาศได้และห่างจากวัสดุติดไฟ เป็นความเสี่ยงที่จัดการได้ บอร์ด สมอ. อนุมัติให้แบตเตอรี่ลิเทียมสำหรับกักเก็บพลังงานเป็นสินค้าควบคุม จึงควรเลือกแบตเตอรี่ที่เป็นไปตาม มอก. 63056 เมื่อบังคับใช้ และวางแบตเตอรี่ให้ห่างจากห้องนอนและทางหนีไฟ
ควรตรวจระบบโซลาร์อะไรบ้างทุกเดือน
มองจากพื้นหาสายไฟที่หลวมหรือห้อย รอยไหม้ แผงที่เสียหาย และรังนก ในแอป ให้อ่านบันทึกสัญญาณเตือนเรื่องฉนวน อาร์ก หรือความร้อนเกิน และเก็บพื้นที่รอบอินเวอร์เตอร์ให้โล่ง หากพบความร้อน การละลาย หรือกลิ่นไหม้ ให้ปิดระบบตามคู่มือ แล้วเรียกช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาต
ใครรับผิดชอบหากงานติดตั้งไม่ดีทำให้เกิดความเสียหาย
ผู้ติดตั้งรับผิดชอบฝีมือการติดตั้งตามสัญญาและการรับประกันงานติดตั้ง ให้ร้องเรียนเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมภาพถ่าย หากผู้ติดตั้งปฏิเสธ ให้ติดต่อ สคบ. ซึ่งตรวจสอบกรณีหนึ่งในปี 2569 ที่ใช้สายอะลูมิเนียมจนอุปกรณ์ละลาย การชำระด้วยบัตรเครดิตยังช่วยให้มีช่องทางโต้แย้งรายการได้
แหล่งข้อมูล
- Howden Thailand: ความเสี่ยงไฟไหม้ของโซลาร์รูฟท็อป การอาร์กของไฟ DC ไดโอดบายพาสเสีย ตำแหน่งอินเวอร์เตอร์ ไฟ DC ที่ค้าง อุปกรณ์ได้มาตรฐาน และการบำรุงรักษา. https://www.howdengroup.com/th-en/solar-rooftop-fire-risk เผยแพร่ 24 มิถุนายน 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- Thai PBS Policy Watch: แผงชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569. https://policywatch.thaipbs.or.th/article/economy-311 อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- โพสต์ทูเดย์: มาตรฐานแผงทดสอบความทนความร้อน การตัดไฟ การป้องกันไฟรั่ว การลามไฟ และความแข็งแรงทางกล โทษปรับสูงสุด 2 ล้านบาท. https://www.posttoday.com/smart-city/751056 เผยแพร่ 28 ตุลาคม 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- มจธ.: อุปกรณ์ตัดวงจรอย่างรวดเร็วตามมาตรฐานระบบโซลาร์บนหลังคาของ วสท. ปี 2565 ไม่เกิน 80 โวลต์ภายใน 30 วินาทีภายในขอบเขตแผง. https://kirim.kmutt.ac.th/converis/portal/detail/Publication/1505021298?lang=en_GB อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- อมรินทร์ทีวี ข่าวประชาสัมพันธ์ กฟภ.: การติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปที่ไม่ได้มาตรฐานอาจกระทบเงื่อนไขความคุ้มครองของประกันภัย. https://www.amarintv.com/prnews/news/551297 เผยแพร่ 9 กรกฎาคม 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- เดลินิวส์: บอร์ด สมอ. อนุมัติสายไฟระบบเซลล์แสงอาทิตย์ แบตเตอรี่ลิเทียม ฟิวส์ อินเวอร์เตอร์ และเครื่องตัดวงจร DC เป็นสินค้าควบคุม การประชุม 23 มิถุนายน 2569. https://www.dailynews.co.th/news/5987773/ อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- ไทยโพสต์: บอร์ด กมอ. อนุมัติขั้วต่อและชุดประกอบสวิตช์เกียร์เป็นสินค้าควบคุม คาดบังคับใช้ธันวาคม 2569. https://www.thaipost.net/economy-news/1059213/ เผยแพร่ 28 สิงหาคม 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- Thai PBS: สคบ. ตรวจสอบงานติดตั้งโซลาร์ไม่ได้มาตรฐาน ใช้สายอะลูมิเนียม ดัดแปลงจาก 3 เฟสเป็น 1 เฟส เสียหายกว่า 500,000 บาท. https://www.thaipbs.or.th/news/content/505886 เผยแพร่ 14 พฤษภาคม 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- ฐานเศรษฐกิจ: โซลาร์รูฟท็อป 1 ล้านครัวเรือน ค่าล้างแผงและค่าดูแลหลังติดตั้ง. https://www.thansettakij.com/economy/670304 เผยแพร่ 30 กันยายน 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- ฐานเศรษฐกิจ: ขายไฟให้ กฟน. ปี 2569 อุปกรณ์ เอกสาร และระดับใบอนุญาตวิศวกร. https://www.thansettakij.com/general-news/663189 อ่านเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569
- HomePro: Home Solar 3 kW 1 เฟส Normal รับประกันงานติดตั้ง 1 ปี. https://www.homepro.co.th/p/1254037 อ่านเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569
- HomePro: ชุด ENERGY LIB P1 ALL IN ONE 8 kW รับประกันงานติดตั้ง 3 ปี. https://www.homepro.co.th/p/1279912 อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- The Standard: สคบ. ได้รับเรื่องร้องเรียนเรื่องโซลาร์ 156 เรื่องตั้งแต่ปี 2567. https://thestandard.co/?p=1209170 อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569