โซลาร์เซลล์ผลิตไฟน้อยกว่าที่ควร สาเหตุและวิธีตรวจ 2569
ขั้นแรกให้เทียบไฟที่ผลิตได้เดือนนี้กับที่เดือนนั้นควรผลิตได้ ในกรุงเทพฯ ระบบ 5 kW ผลิตได้ตามแบบจำลองราว 718 kWh (หน่วยไฟ) ในเดือนมีนาคม และลดลงเหลือราว 516 kWh ในเดือนกันยายน หรือน้อยลงราว 28% โดยไม่มีอะไรผิดปกติ [1] หากไฟยังต่ำกว่าเกณฑ์นั้น สาเหตุที่พบบ่อยคือฝุ่น ซึ่งทำให้โรงไฟฟ้าโซลาร์ในไทยสูญเสียกำลังผลิตได้ถึง 3% ต่อเดือน [2] เงาใหม่ อินเวอร์เตอร์ (inverter)ตัดเพราะแรงดันไฟฟ้าในระบบสูง [3] เพดานการส่งไฟออก หรือแผงและจุดต่อที่เสีย การตรวจส่วนใหญ่ไม่มีค่าใช้จ่าย ส่วนการตรวจระบบโดยผู้ติดตั้งมีค่าใช้จ่ายราว 1,500 ถึง 3,000 บาท [4]
สรุปสั้น
- PVGIS ประเมินว่าระบบ 5 kW ในกรุงเทพฯ ผลิตไฟได้ราว 7,280 kWh ต่อปี เดือนมีนาคมดีที่สุดและเดือนกันยายนน้อยที่สุด [1]
- ในเชียงใหม่ ไฟเดือนกรกฎาคมน้อยกว่ามีนาคมราว 41% ซึ่งแกว่งตามฤดูมากที่สุดใน 8 จังหวัดที่เราทำข้อมูล [5]
- งานวิจัยโรงไฟฟ้าโซลาร์ในไทยพบว่าฝุ่นทำให้ประสิทธิภาพลดลงได้ถึง 3% ต่อเดือน [2]
- อินเวอร์เตอร์ตัดการเชื่อมต่อเมื่อแรงดันไฟฟ้าในระบบสูงเกินค่าที่ตั้งไว้ ซึ่งเกิดบ่อยกว่าในพื้นที่ที่สายส่งรับโหลดได้น้อยและมีโซลาร์มาก [3] และ กฟน. กับ กฟภ. กำหนดให้มีฟังก์ชัน Volt-Watt ซึ่งลดกำลังผลิตเมื่อแรงดันสูง [6]
- ระบบที่มีอินเวอร์เตอร์เกิน 5 kW ต้องติดอุปกรณ์จำกัดการส่งไฟออก ซึ่งจำกัดกำลังผลิตเมื่อบ้านใช้ไฟน้อย [6]
- ค่าล้างแผงราว 2,500 ถึง 4,000 บาทต่อครั้ง และค่าตรวจระบบโดยละเอียดราว 1,500 ถึง 3,000 บาท [4]
kWp คือกำลังผลิตสูงสุดของแผงโซลาร์ ส่วน kW คือขนาดของอินเวอร์เตอร์หรือขนาดระบบ
อะไรทำให้ไฟน้อย และแก้แต่ละอย่างมีค่าใช้จ่ายเท่าไร
| สาเหตุ | อาการในแอป | สิ่งที่ควรตรวจ | ค่าใช้จ่ายโดยประมาณ | ใครแก้ |
|---|---|---|---|---|
| ฤดูกาลและเมฆ | ทั้งวันต่ำลง กราฟยังโค้งเรียบ | เทียบกับเกณฑ์ของเดือนเดียวกัน [1] | ไม่มี | ไม่ใช่ความผิดปกติ |
| ฝุ่นหรือมูลนก | ลดลงช้า ๆ หลายสัปดาห์ และกลับมาหลังฝนตก | มองจากพื้น เทียบก่อนและหลังฝน [2] | 2,500 ถึง 4,000 บาทต่อครั้ง [4] | บริการล้างแผงหรือผู้ติดตั้ง |
| เงาใหม่ | ตกลงเวลาเดิมทุกวัน | ต้นไม้ อาคารใหม่ ถังน้ำ | ค่าตัดแต่งต้นไม้ | เจ้าของบ้าน |
| อินเวอร์เตอร์ตัดเพราะแรงดันสูง | กราฟขาดช่วงตอนเที่ยง มีสัญญาณเตือน เช่น grid overvoltage [3] | บันทึกสัญญาณเตือนของอินเวอร์เตอร์และเวลา | โดยมากไม่มีค่าใช้จ่ายกับคุณ | การไฟฟ้า ร่วมกับผู้ติดตั้ง [6] |
| การลดกำลังแบบ Volt-Watt | กราฟแบนต่ำกว่าปกติตอนเที่ยงในวันที่แรงดันสูง [6] | บันทึกแรงดันไฟของอินเวอร์เตอร์ | โดยมากไม่มีค่าใช้จ่ายกับคุณ | การไฟฟ้า ร่วมกับผู้ติดตั้ง |
| เพดานการส่งไฟออก | กราฟแบนเมื่อบ้านใช้ไฟน้อย | ระบบเกิน 5 kW เทียบกับการใช้ไฟของบ้าน [6] | ไม่มี เป็นการออกแบบ | ผู้ติดตั้ง หากตั้งค่าผิด |
| อินเวอร์เตอร์ตัดยอด (clipping) | กราฟแบนที่พิกัดอินเวอร์เตอร์ในวันแดดจัด | พิกัดอินเวอร์เตอร์เทียบกับวัตต์ของแผง [7] | ไม่มี เป็นการออกแบบ | ไม่ใช่ความผิดปกติ |
| แผง สตริง หรือขั้วต่อเสีย | สตริงหรือแผงหนึ่งต่ำกว่าที่เหลือมาก | ค่าของแต่ละสตริงในแอปหรือโดยผู้ติดตั้ง | ค่าตรวจ 1,500 ถึง 3,000 บาท [4] | ผู้ติดตั้ง และผู้ผลิตแผงตามการรับประกัน |
| ระบบติดตามออฟไลน์ | แอปแสดงศูนย์ แต่มิเตอร์ยังแสดงการส่งออกหรือการใช้ไฟที่ลดลง | Wi-Fi และตัวเก็บข้อมูล | ไม่มี | เจ้าของบ้านหรือผู้ติดตั้ง |
| อินเวอร์เตอร์เสีย | มีรหัสข้อผิดพลาด ไม่มีไฟออก | เทียบรหัสกับคู่มือ | เปลี่ยนเครื่อง 30,150 ถึง 37,850 บาทหากหมดประกัน [8][9] | ผู้ติดตั้ง และผู้ผลิตอินเวอร์เตอร์ตามการรับประกัน |
ข้อมูล ณ 17 พฤศจิกายน 2569 ค่าล้างแผงและค่าตรวจเป็นตัวเลขประมาณการของผู้ติดตั้ง
ตรวจอย่างไร ทีละขั้น
- ตั้งเกณฑ์ แต่ละเดือน ให้คูณขนาดระบบเป็น kW กับตัวเลขรายเดือนของพื้นที่ ในกรุงเทพฯ ราว 143.6 kWh ต่อ kW ในเดือนมีนาคม และ 103.1 ในเดือนกันยายน [1]
- เทียบสิ่งที่เทียบกันได้ เทียบกับเดือนเดียวกันของปีที่แล้ว ไม่ใช่เดือนก่อน
- อ่านกราฟรายวัน กราฟรูประฆังที่เรียบแต่ต่ำลงบ่งชี้สภาพอากาศหรือฝุ่น กราฟขาดช่วงบ่งชี้การตัด และยอดแบนบ่งชี้การตัดยอดหรือเพดานการส่งไฟออก [3][6][7]
- อ่านบันทึกสัญญาณเตือน จดรหัสข้อผิดพลาดและเวลาที่เกิด
- มองจากพื้น ดูฝุ่น เงา ความเสียหาย และสายไฟที่หลวม อย่าขึ้นหลังคาหรือเหยียบแผง [10]
- ล้างเมื่อคุ้มเท่านั้น หากไฟลดลงพอ ๆ กับฝุ่นสะสมหลายเดือน การล้างจะกู้คืนได้ ดูการล้างแผง
- โทรหาผู้ติดตั้ง หากไฟยังต่ำกว่าเกณฑ์ของคุณเกินราว 10 ถึง 15% ตลอดสองสัปดาห์ที่แดดดีหลังล้างแล้ว หรือบันทึกแสดงการตัดซ้ำ ๆ (หลักคิดของเรา)
เมื่อไรควรโทรหาผู้ติดตั้งหรือการไฟฟ้า
- อินเวอร์เตอร์ตัดเพราะแรงดันสูงซ้ำ ๆ: ให้ผู้ติดตั้งส่งบันทึกของอินเวอร์เตอร์ไปยัง กฟน. หรือ กฟภ. อย่าเปลี่ยนค่าการเชื่อมต่อระบบของอินเวอร์เตอร์เอง เพราะการไฟฟ้าเป็นผู้อนุมัติ [6]
- สตริงหรือแผงหนึ่งต่ำกว่าที่เหลือมาก: บ่งชี้ว่าแผง ขั้วต่อ หรือสายไฟเสีย ซึ่งอยู่ในการรับประกันงานติดตั้งในช่วง 1 ถึง 3 ปีแรก [11][12]
- มีกลิ่นไหม้ ความร้อน หรือขั้วต่อเปลี่ยนสี: ปิดระบบตามคู่มือ แล้วเรียกช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาต ดูความปลอดภัยของโซลาร์
การรับประกันครอบคลุมอะไร
- รับประกันงานติดตั้ง: ฝีมือการติดตั้ง เช่น ขั้วต่อและสายไฟ โดยมาก 1 ถึง 3 ปีในแพ็กเกจที่เราอ่าน [11][12]
- รับประกันอินเวอร์เตอร์: 10 ปีสำหรับไฮบริด (hybrid) 5 kW ของ Huawei [8][9]
- รับประกันกำลังผลิตของแผง: ผู้ผลิตรับประกันว่าเสื่อมไม่เกิน 1% ในปีแรกและราว 0.35% ต่อปีหลังจากนั้น แต่การเคลมมักต้องมีผลทดสอบ และการสูญเสียตามฤดูกาลหรือจากฝุ่นไม่อยู่ในความคุ้มครอง [13]
- การบำรุงรักษา: ระบบที่ไม่ดูแลตามคู่มือผู้ผลิตอาจเสียสิทธิการรับประกัน [10]
อ่านเพิ่ม: อันดับบริษัทติดตั้ง วิธีให้คะแนน การล้างแผง การรับประกัน เทียบยี่ห้ออินเวอร์เตอร์ ขั้นตอนขออนุญาต และติดโซลาร์ในกรุงเทพฯ
คำถามที่พบบ่อย
ระบบโซลาร์ 5 kW ควรผลิตไฟได้เดือนละเท่าไรในไทย
ในกรุงเทพฯ PVGIS ประเมินว่าระบบ 5 kW ผลิตได้ราว 7,280 kWh ต่อปี ตั้งแต่ราว 718 kWh ในเดือนมีนาคม ถึงราว 516 kWh ในเดือนกันยายน ผลจริงแตกต่างตามมุมหลังคา เงา และฝุ่น จึงควรสร้างเกณฑ์ของบ้านเองจากปีแรกที่ใช้งานเต็มปี แล้วเทียบแต่ละเดือนกับเดือนเดียวกันของปีก่อน
ทำไมโซลาร์ผลิตไฟน้อยลงในหน้าฝน
เมฆบังแสงแดดที่ส่องถึงแผง ในกรุงเทพฯ ไฟเดือนกันยายนน้อยกว่ามีนาคมราว 28% ตามแบบจำลองของ PVGIS และในเชียงใหม่ เดือนกรกฎาคมน้อยกว่ามีนาคมราว 41% เป็นเรื่องปกติ และรวมอยู่ในตัวเลขคืนทุนรายปีแล้ว ฝนยังช่วยล้างแผง ทำให้ไฟกลับมาสูงขึ้นหลังช่วงแล้ง
ทำไมอินเวอร์เตอร์ตัดตอนเที่ยง
สาเหตุที่พบบ่อยคือแรงดันไฟฟ้าในระบบสูง เมื่อหลายบ้านส่งไฟออกพร้อมกันตอนเที่ยง แรงดันที่จุดเชื่อมต่อของคุณอาจเกินค่าที่อินเวอร์เตอร์ตั้งไว้ และตัดการเชื่อมต่อจนแรงดันลดลง บันทึกในแอปจะแสดงรหัส grid overvoltage ให้ผู้ติดตั้งส่งบันทึกไปยัง กฟน. หรือ กฟภ. แทนการเปลี่ยนค่าเอง
ทำไมกราฟไฟโซลาร์แบนตอนเที่ยง
อาจเป็นเพราะอินเวอร์เตอร์ทำงานเต็มพิกัด เรียกว่าการตัดยอด (clipping) หรือเพดานการส่งไฟออกกำลังจำกัดไฟเพราะบ้านใช้ไฟน้อย ทั้งสองกรณีเป็นการออกแบบ ไม่ใช่ความผิดปกติ การตัดยอดเสียพลังงานไม่มากเมื่อวัตต์ของแผงสูงกว่าพิกัดอินเวอร์เตอร์เพียงเล็กน้อย หากเพดานการส่งไฟออกจำกัดบ่อย การใช้ไฟมากขึ้นตอนกลางวันช่วยกู้คืนได้
ฝุ่นทำให้โซลาร์ผลิตไฟน้อยลงจริงไหมในไทย
จริง งานวิจัยโรงไฟฟ้าโซลาร์ในไทยพบว่าฝุ่นทำให้ประสิทธิภาพลดลงได้ถึง 3% ต่อเดือน และมากขึ้นใกล้เหมืองหินและไร่มันสำปะหลังหรือข้าวโพด ฝนช่วยล้างแผงในหลายเดือนของปี บ้านจำนวนมากจึงต้องล้างเฉพาะเมื่อแอปแสดงการลดลงชัดเจน ค่าล้างแผงราว 2,500 ถึง 4,000 บาทต่อครั้ง
ไฟน้อยอยู่ในการรับประกันแผงไหม
อยู่เฉพาะเมื่อแผงให้กำลังผลิตต่ำกว่าที่รับประกัน เช่น เสื่อมเกิน 1% ในปีแรก หรือเกินราว 0.35% ต่อปีหลังจากนั้นสำหรับแผง N-type ชั้นนำ การสูญเสียจากฤดูกาล เงา และฝุ่นไม่ใช่ความบกพร่อง ให้ผู้ติดตั้งทดสอบแผงที่สงสัยและบันทึกผลก่อนเคลม และดูแลระบบตามคู่มือ
แหล่งข้อมูล
- European Commission JRC: PVGIS 5.3 ข้อมูล PVGIS-ERA5 ระบบ 1 kWp ความสูญเสีย 14% มุมเอียงที่เหมาะสม กรุงเทพฯ (13.75, 100.50) ผลิตไฟรายเดือน. https://re.jrc.ec.europa.eu/api/v5_3/PVcalc?lat=13.75&lon=100.5&peakpower=1&loss=14&outputformat=json&optimalangles=1 อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- มจธ.: การสะสมฝุ่นตามฤดูกาลที่โรงไฟฟ้าโซลาร์ 4 แห่งในไทย ฝุ่นลดประสิทธิภาพโรงไฟฟ้าได้ถึง 3% ต่อเดือน. https://kirim.kmutt.ac.th/converis/portal/detail/Publication/1511401245?lang=en_GB อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- Solis: สัญญาณเตือน OV-G-V แรงดันไฟในระบบสูงเกิน อินเวอร์เตอร์ตัดการเชื่อมต่อเมื่อแรงดันเกินค่าที่กำหนด พบบ่อยในพื้นที่สายส่งรับโหลดได้น้อยและมีโซลาร์มาก. https://www.solisinverters.com/lk/documentation/40289f9e8abbfdab018abc99647b42ec.html อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- ฐานเศรษฐกิจ: โซลาร์รูฟท็อป 1 ล้านครัวเรือน ค่าล้างแผงและค่าดูแลหลังติดตั้ง. https://www.thansettakij.com/economy/670304 เผยแพร่ 30 กันยายน 2569, อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- European Commission JRC: PVGIS 5.3 ข้อมูล PVGIS-ERA5 ระบบ 1 kWp ความสูญเสีย 14% มุมเอียงที่เหมาะสม เชียงใหม่ (18.79, 98.98) ผลิตไฟรายเดือน. https://re.jrc.ec.europa.eu/api/v5_3/PVcalc?lat=18.79&lon=98.98&peakpower=1&loss=14&outputformat=json&optimalangles=1 อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- ฐานเศรษฐกิจ: ขายไฟคืนการไฟฟ้า ปี 2569 อินเวอร์เตอร์ในรายชื่อที่มี Volt-Watt และ Volt-Var และอุปกรณ์จำกัดการส่งไฟออกเมื่อเกิน 5 kW. https://www.thansettakij.com/general-news/663189 อ่านเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569
- Wattuneed: Sungrow SG5.0RS กำลังออก 5 kVA รับกำลังแผงสูงสุด 7,500 วัตต์. https://www.wattuneed.com/en/inverters-converters/25996-sungrow-single-phase-5-kva-230v-sg50rs-inverter-0768563819827.html อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- Advice: อินเวอร์เตอร์ไฮบริด Huawei SUN2000-5KTL-LB0 ราคา 30,150 บาท รับประกัน 10 ปี. https://www.advice.co.th/nescen-n001/product/productdetail/A0179396 อ่านเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569
- Advice: อินเวอร์เตอร์ไฮบริด Huawei SUN2000-5K-MAP0 ราคา 37,850 บาท รับประกัน 10 ปี. https://www.advice.co.th/nescen-n001/product/productdetail/A0170454 อ่านเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569
- LONGi: คู่มือผู้ใช้แผงโซลาร์ การไม่ปฏิบัติตามคู่มืออาจทำให้เสียสิทธิการรับประกัน. https://static.longi.com/LON_Gi_PV_Module_User_Manual_for_DGBG_1_0_260409_114d652c10.pdf อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- HomePro: Home Solar 3 kW 1 เฟส Normal รับประกันงานติดตั้ง 1 ปี. https://www.homepro.co.th/p/1254037 อ่านเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569
- HomePro: ชุด ENERGY LIB P1 ALL IN ONE 8 kW รับประกันงานติดตั้ง 3 ปี. https://www.homepro.co.th/p/1279912 อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569
- LONGi: Hi-MO X10 เสื่อม 1% ในปีแรกและ 0.35% ต่อปี. https://longi.com/eu/news/hi-mo-x10-uk-launch อ่านเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2569